Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı olarak geçirdiği süre karşılığında, iş sözleşmesinin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi durumunda ödenen bir tazminattır. Hâlen 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesiyle düzenlenir.
Temel şartlar
İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Bunun yanında sözleşmenin aşağıdaki hâllerden biriyle sona ermesi aranır.
- İşveren feshi: İşverenin, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi haklı nedenler dışında sözleşmeyi feshetmesi.
- İşçinin haklı nedenle feshi: Ücretin ödenmemesi, fazla mesainin karşılanmaması veya mobbing gibi haklı nedenlerle işçinin sözleşmeyi feshetmesi.
- Askerlik: Muvazzaf askerlik görevi nedeniyle işten ayrılma.
- Emeklilik: Yaşlılık aylığı almak ya da yaş dışındaki emeklilik şartlarını (sigortalılık süresi ve prim günü) tamamlamak amacıyla ayrılma.
- Evlilik: Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması.
- Ölüm: İşçinin ölümü hâlinde tazminat mirasçılarına ödenir.
Nasıl hesaplanır?
Her tam çalışma yılı için işçinin son giydirilmiş brüt ücreti üzerinden 30 günlük ücret tutarında ödeme yapılır; bir yılı aşan süreler için de oranlı hesaplama yapılır. Giydirilmiş ücrete çıplak ücretin yanında yol, yemek ve düzenli ödenen prim gibi süreklilik arz eden ödemeler de eklenir. Yıllık tazminat tutarı, her yıl iki kez güncellenen kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir.
Süreler ve başvuru
Kıdem tazminatı için zamanaşımı süresi, 25 Ekim 2017'den sonra sona eren iş sözleşmelerinde beş yıldır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur; arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir. Ödenmeyen tazminata fesih tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.