Ceza soruşturmasının en kritik anı çoğu zaman ilk ifadedir. Gözaltındaki kişi ne söylediğini, ne imzaladığını ve hangi haklarını kullanabileceğini bilmezse, sonradan düzeltilmesi güç bir dosya oluşabilir. Ceza Muhakemesi Kanunu bu aşamada şüpheliye somut haklar tanır.
Yakalama anında hatırlatılması gereken haklar
- İsnat edilen suçun ne olduğu
- Müdafi (avukat) seçme ve avukat yardımından yararlanma hakkı; avukat tutamıyorsa baro tarafından avukat görevlendirilmesi
- Yakalandığının yakınlarına haber verilmesini isteme hakkı
- Susma hakkı: şüpheli, isnat edilen suç hakkında açıklamada bulunmamayı seçebilir
- Lehine olan delillerin toplanmasını isteme hakkı
Gözaltı süresi
Gözaltı süresi kural olarak, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yirmi dört saati geçemez. Toplu işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç güne kadar uzatabilir. Süre sonunda kişi ya serbest bırakılır ya da tutuklama talebiyle hâkim önüne çıkarılır.
Neden ilk ifadede avukat şart?
- İfade tutanağı bağlayıcıdır.: Sonradan 'öyle demek istemedim' savunması, tutanakta yazanı ortadan kaldırmaz. Avukat, tutanağın söylenenle örtüştüğünü denetler.
- Susma hakkı aleyhe yorumlanamaz.: Dosyayı görmeden konuşmak yerine susmak çoğu zaman daha güvenli bir tercihtir; avukat bu kararı vermenize yardımcı olur.
- Avukatsız alınan ifade hükme esas alınamaz.: Müdafi bulunmadan kollukta alınan ifade, şüpheli mahkemede doğrulamadıkça hükme esas alınamaz.
Gözaltına alınan bir yakınınız varsa vakit kaybetmeden avukata ulaşmanız, hem ifade aşamasında hem de sonrasında tutuklama tedbirine karşı yapılacak itirazlarda belirleyici olur.